Prof. Dr. Erkan Yüksel: Tekrar Eden Düşünce ve İlişki Örüntülerinizi Keşfedin: Şema terapi yaklaşımıyla hazırlanan Kısa Farkındalık Formu ve Yedi Adımlı Kişisel Farkındalık Çalışması

İnsanlar değişir, olaylar değişir, yaşadığımız ortamlar değişir… Fakat bazen içimizde yaşanan şey pek değişmez.

Bir ilişkide yeniden terk edileceğimizden korkarız. İhtiyacımızı söylemekten yine çekiniriz. Başkalarının yükünü tekrar üzerimize alırız. İnsanların niyetlerinden kuşkulanırız. Hata yapmamak için kendimize ağır bir baskı uygularız. Başarılı olduğumuz hâlde yaptığımızı yeterli bulmayız.

Kişiler ve olaylar farklı olsa da benzer düşünceler, duygular ve ilişki biçimleri hayatımızda tekrar ediyor olabilir.

Peki, neden?

Şema terapi yaklaşımı; kendimiz, diğer insanlar ve ilişkiler hakkında zaman içinde geliştirdiğimiz köklü örüntülere odaklanır. Bu örüntüler, geçmişte yaşadığımız koşullara uyum sağlamaya veya kendimizi korumaya çalışırken gelişmiş olabilir. Ancak geçmişte işe yarayan bazı başa çıkma yolları, yetişkinlik yaşamında ilişkilerimizi, kararlarımızı ve kendimizle kurduğumuz bağı zorlaştırabilir.

Bu çalışma size ne sağlayabilir?

Bu kısa çalışma:

Tekrar eden düşünce ve ilişki temalarınızı fark etmenize,
Bazı olayların sizi neden diğerlerinden daha fazla etkilediğini düşünmenize,
Düşünce, duygu ve davranış arasındaki bağı görmenize,
Karşılanmasını beklediğiniz temel duygusal ihtiyaçları tanımanıza,
Günlük yaşamınızda gözlemlemek isteyebileceğiniz alanları belirlemenize yardımcı olabilir.

Form size kesin bir kişilik tanımı vermez. Kendi yanıtlarınızı belirli temalar altında düzenleyerek bir düşünme ve kendini gözlemleme haritası sunar.

54 ifade Kısa ve anlaşılır sorular

5-10 dakika Kendi hızınızda yanıtlayın

18 yaş ve üzeri Yetişkinlere yönelik

Ücretsiz Kişisel farkındalık amacıyla

Doğru veya yanlış yanıt yoktur. Olmak istediğiniz kişiyi değil, yaşamınızda tekrar eden gerçek deneyimlerinizi düşünmeniz yeterlidir.

Şema Temaları Kısa Farkındalık Formuna Başlayın

Çalışma psikolojik tanı koymaz ve uzman değerlendirmesinin yerine geçmez. Forma başlamadan önce veri kullanımı ve gizlilik açıklamasını okuyunuz.

Bu Çalışma Nedir, Ne Değildir?

Bu çalışma, şema terapi yaklaşımındaki klasik 18 erken dönem uyumsuz şema ve beş genel şema alanından yararlanılarak hazırlanmış özgün bir kişisel farkındalık formudur.

Formdaki ifadeler Prof. Dr. Erkan Yüksel tarafından, yapay zekâ desteğinden de yararlanılarak özgün biçimde hazırlanmıştır.

Bu çalışma:

Young Şema Ölçeği değildir.
Young Şema Ölçeği’nin kısaltılmış veya değiştirilmiş biçimi değildir.
Geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmış klinik bir ölçek değildir.
Psikolojik veya psikiyatrik tanı koymaz.
Kişilik bozukluğu değerlendirmesi yapmaz.
Çocukluk deneyimleriniz hakkında kesin sonuç vermez.
Başka insanları tanımlamak veya etiketlemek için kullanılamaz.
Psikoterapi, psikolojik değerlendirme veya uzman görüşünün yerine geçmez.

Her şema teması üç özgün ifadeyle temsil edilmektedir. Üç ifade, bir şemanın klinik olarak bulunup bulunmadığını belirlemeye yeterli değildir.

Bu nedenle sonuçlar:

“Sizde kesinlikle şu şema vardır.”

şeklinde değil;

“Bu temadaki ifadelere verdiğiniz yanıtlar, bu konunun bazı durumlarda sizin için dikkate değer olabileceğini düşündürmektedir.”

anlayışıyla ele alınmalıdır. Amaç sonuçları değişmez bir gerçek olarak kabul etmeniz değil, kendi yaşamınızdaki örneklerle karşılaştırmanızdır.

Şema Terapi ve Şema Nedir?

Şema terapi nedir?

Şema terapi, uzun süredir tekrar eden ve kişinin yaşamını zorlaştıran düşünce, duygu ve ilişki örüntülerini anlamaya ve değiştirmeye çalışan bütüncül bir psikoterapi yaklaşımıdır.

Yalnızca “Ne düşünüyorum?” sorusunu değil, şu soruları da ele alır:

Ne hissediyorum?
Bedenimde ne oluyor?
Geçmişten hangi anılar canlanıyor?
Olayı nasıl yorumluyorum?
Bu durumda nasıl davranıyorum?
Aslında hangi ihtiyacım karşılanmayı bekliyor?
Zorlandığımda kendimi nasıl korumaya çalışıyorum?

Şema terapiye göre çocukluk ve gençlik dönemindeki güven, sevgi, kabul edilme, anlaşılma, özerklik, kendini ifade etme, oyun, sağlıklı sınırlar ve gerçekçi sorumluluk gibi temel duygusal ihtiyaçların karşılanma biçimi önemlidir.

Ancak bu yaklaşım “Her şey anne ve babadan kaynaklanır.” demez. Mizaç, aile ilişkileri, kardeşler, arkadaşlar, okul, kültürel çevre ve zorlayıcı yaşam olayları birlikte etkili olabilir.

Amaç geçmişte suçlu bulmak değil, geçmişte öğrenilen bazı yolların bugün hâlâ gerekli ve yararlı olup olmadığını anlamaktır.

Şema nedir?

Şema, en sade ifadeyle, kendimiz, diğer insanlar ve ilişkiler hakkında taşıdığımız eski ve köklü bir “iç hikâye”dir.

Şemalar genellikle şunları birlikte içerir:

Geçmiş anıları,
Kendimiz ve başkaları hakkındaki temel düşünceleri,
Güçlü duyguları,
Bedensel duyumları.

Davranışın kendisi şema değildir. Susmak, uzaklaşmak, boyun eğmek, aşırı çalışmak, kontrol etmek veya saldırmak gibi davranışlar çoğu zaman şemanın oluşturduğu acıyla baş etmek için geliştirdiğimiz tepkilerdir.

Aynı olay, farklı iç hikâyeler

Örneğin yakın olduğunuz biri mesajınıza geç cevap verdiğinde:

Bir kişi, “Herhâlde işi vardır.” diye düşünebilir.
Bir başkası, “Benden uzaklaşıyor; sonunda beni terk edecek.” diyebilir.
Bir diğeri, “Bunu bilerek yapıyor; insanlara güvenilmez.” sonucuna varabilir.

Olay aynıdır. Ancak olayın içimizde karşılaştığı eski hikâye farklıdır.

İki cümle arasındaki önemli fark

“Beni terk edeceğinden korkuyorum.” kişinin duygusunu anlatır.

“Beni terk edecek.” ise korkunun kesin bir gerçek gibi kabul edildiğini gösterir.

Farkındalık, duygumuz ile dış dünyadaki gerçeği birbirinden ayırmaya başlamaktır.

Beş Genel Alan ve 18 Şema Teması

Young’ın klasik şema terapi modelinde 18 erken dönem uyumsuz şema, beş genel alan altında ele alınır. Genel alanlar, benzer temel ihtiyaçlar ve korkularla ilişkili şemaları düzenleyen üst başlıklardır.

1. Ayrılma ve Reddedilme

Bu alan güven, kabul edilme, korunma, anlaşılma ve ilişkilerin sürekliliğiyle ilgilidir.

Terk edilme / İstikrarsızlık

Önemli ilişkilerin kalıcı ve güvenilir olmayacağı beklentisidir. Küçük bir mesafe veya gecikme, yaklaşan bir ayrılığın işareti gibi algılanabilir.

Güvensizlik / Kötüye kullanılma

İnsanların sonunda zarar vereceği, kandıracağı, küçük düşüreceği veya kullanacağı beklentisidir.

Duygusal yoksunluk

İhtiyaç duyulan sevgi, anlayış, yakınlık, korunma veya desteğin yeterince bulunamayacağı beklentisidir.

Kusurluluk / Utanç

Kişinin kendisinde başkaları tarafından bilinirse sevilmemesine yol açacak kötü, eksik veya kabul edilemez bir taraf bulunduğunu düşünmesidir.

Sosyal izolasyon / Yabancılaşma

Kişinin diğer insanlardan farklı olduğu, hiçbir gruba tam olarak ait olmadığı veya toplumun dışında kaldığı duygusudur.

2. Zedelenmiş Özerklik ve Performans

Bu alan kendi başına hareket edebilme, karar verebilme, yaşamla baş edebilme ve ayrı bir kimlik geliştirebilmeyle ilişkilidir.

Bağımlılık / Yetersizlik

Kişinin günlük kararları ve sorumlulukları başkalarının önemli yardımı olmadan yerine getiremeyeceğini düşünmesidir.

Zarar görme veya hastalık karşısında dayanıksızlık

Her an ciddi bir hastalık, kaza, ekonomik sorun veya kontrol kaybı yaşanabileceği ve kişinin bununla baş edemeyeceği beklentisidir.

İç içe geçme / Ayrışmakta zorlanma

Kişinin yakın olduğu insanlarla kurduğu bağ içinde kendi kimliğini, tercihlerini ve yaşam yönünü ayırt etmekte zorlanmasıdır.

Başarısızlık

Kişinin başarı, eğitim, meslek veya yetenek bakımından diğer insanlardan daha yetersiz olduğunu düşünmesidir.

3. Zedelenmiş Sınırlar

Bu alan karşılıklılık, sorumluluk, başkalarının haklarını gözetme, özdenetim ve gerçekçi sınırları kabul etmeyle ilişkilidir.

Haklılık / Ayrıcalıklılık beklentisi

Kişinin kendi ihtiyaçlarını başkalarının haklarından daha öncelikli görmesi veya diğer insanlar için geçerli olan sınırlamaların kendisi için geçerli olmamasını beklemesidir.

Yetersiz özdenetim / Özdisiplin

Uzun vadeli hedefler için kısa vadeli istekleri erteleme, sıkıntıya dayanma veya zor bir işi sürdürme konusunda yaşanan güçlüktür.

4. Başkalarına Yönelimlilik

Bu alan kişinin kendi duygu ve ihtiyaçlarından çok başkalarının beklentilerine göre hareket etmesiyle ilişkilidir.

Boyun eğicilik

Öfke, çatışma, reddedilme veya terk edilme korkusuyla kişinin kendi isteklerini ve duygularını geri çekmesidir.

Kendini feda

Kişinin başkalarının ihtiyaçlarını düzenli biçimde kendi ihtiyaçlarının önüne koymasıdır.

Onay veya takdir arayıcılık

Kişinin kendisine verdiği değeri büyük ölçüde başkalarının beğenisine, kabulüne veya takdirine bağlamasıdır.

5. Aşırı Tetikte Olma ve Baskılama

Bu alan hata yapmama, kontrolü kaybetmeme, duyguları bastırma ve yüksek beklentileri karşılama çabasıyla ilişkilidir.

Olumsuzluk / Karamsarlık

Olumlu ihtimallerden çok risklere, kayıplara ve ters gidebilecek durumlara odaklanmaktır.

Duyguları bastırma

Eleştirilmemek, zayıf görünmemek veya kontrolü kaybetmemek amacıyla duyguları göstermemektir.

Yüksek standartlar / Aşırı eleştirellik

Kişinin hata yapmamak, eleştirilmemek veya değerli hissedebilmek için kendisine ulaşılması çok güç ölçütler koymasıdır.

Cezalandırıcılık

Hata yapan kişinin —kişinin kendisi de dâhil— koşulları ve niyeti yeterince dikkate alınmadan sert bir karşılık görmesi gerektiği inancıdır.

Şemalar kişiliğin tamamı değildir. Bir tema bazı kişilerle veya durumlarda belirginleşebilir, başka ilişkilerde görünmeyebilir. Stresli dönemlerde güçlenebilir veya uzun süre sessiz kalabilir.

Bir Şema Harekete Geçtiğinde Ne Olur?

Şema çoğu zaman tek başına bir düşünce olarak ortaya çıkmaz. Bir olay eski bir iç hikâyeyi harekete geçirir; bu yorum bir duygu ve beden tepkisi doğurur. Kişi daha sonra kendisini korumak için belirli bir davranışa yönelir.

1. Tetikleyici olay
Bir söz, geciken mesaj, eleştiri, belirsizlik, başarısızlık veya yakınlaşma.

↓

2. Yorum
“Benden uzaklaşıyor.” “Yetersizim.” “Kimseye güvenilmez.”

↓

3. Duygu ve beden tepkisi
Kaygı, öfke, utanç, kırgınlık veya yalnızlık; bedende sıkışma, gerilme, çarpıntı veya donakalma.

↓

4. Başa çıkma davranışı
Boyun eğme, uzaklaşma, kontrol etme, saldırma, aşırı çalışma veya duyguyu gizleme.

↓

5. Sonuç
Davranış kısa süreli rahatlama sağlayabilir; ancak uzun vadede eski inancı güçlendirebilir.

Örnek

Mesaja geç cevap verilmesi
↓
“Benden uzaklaşıyor.” düşüncesi
↓
Kaygı
↓
Art arda mesaj gönderme veya tamamen geri çekilme
↓
İlişkide gerginlik
↓
“İnsanlar sonunda benden uzaklaşıyor.” inancının güçlenmesi

Farkındalık, bu zinciri mümkün olduğunca erken görebilmektir. Amaç duyguyu yok etmek değil, yorum ile davranış arasına küçük bir seçim alanı koymaktır.

Üç Temel Başa Çıkma Biçimi

Aynı şema herkeste aynı davranışa yol açmaz. Aynı kişi bile farklı zamanlarda farklı tepkiler verebilir.

1. Şemaya teslim olma

Kişi şemanın söylediğini doğru kabul eder ve ona uygun yaşar.

“Demek ki gerçekten böyleyim.”

2. Şemadan kaçınma

Kişi şemayı harekete geçirecek duygulardan, durumlardan veya ilişkilerden uzak durur.

“Yaklaşmazsam incinmem.”

3. Şemayı aşırı telafi etme

Kişi şemanın tam tersini kanıtlamaya çalışır; aşırı güçlü, kusursuz, mesafeli veya kontrolcü davranabilir.

“Zayıf olduğumu hiçbir şekilde göstermemeliyim.”

Bu yollar geçmişte kişiyi acıdan korumuş olabilir. Ancak değişmez biçimde kullanıldıklarında şemanın devam etmesine katkıda bulunabilirler.

Sonucunuzu Nasıl Değerlendirmelisiniz?

Form sonucunda bazı temalardaki ifadelere diğerlerinden daha fazla katıldığınız görülebilir. Bu sonuçlar, hangi konuların günlük yaşamınızda daha yakından gözlemlenmeye değer olabileceğine ilişkin bir başlangıç noktası sunar.

Bu durum:

O şemanın kesin olarak sizde bulunduğunu,
Her durumda aynı şekilde davrandığınızı,
Bir kişilik bozukluğunuz olduğunu,
Değişemeyeceğinizi,
Bu temanın kişiliğinizin en önemli özelliği olduğunu

göstermez.

Sonucu değerlendirirken şu soruları sorabilirsiniz

Bu tema hangi kişilerle veya durumlarda ortaya çıkıyor?
Farklı zamanlarda tekrar ediyor mu?
Duygularımı, bedenimi ve davranışlarımı ne ölçüde etkiliyor?
Bu temanın tersine davrandığım durumlar da var mı?
Sonucun bana uymadığını düşündüren yaşam örneklerim neler?
Bu temanın altında hangi ihtiyacım karşılanmayı bekliyor olabilir?

Sonuç size uygun görünmüyorsa

Bu da dikkate değer bir geri bildirimdir.

Sonucun size uygun gelmemesi:

Soruyu farklı anlamanızdan,
Belirli bir olayın yanıtlarınızı etkilemesinden,
Formun bir temayı yalnızca üç ifadeyle temsil etmesinden,
Bazı örüntülerin yalnız belirli ilişkilerde ortaya çıkmasından,
Bir şemadan kaçınmanızdan veya onu aşırı telafi etmenizden,
Formun kişisel yaşamınızın bütün ayrıntılarını kapsayamamasından

kaynaklanabilir.

Sonuca körü körüne inanmak da hemen reddetmek de gerekmez. “Bu açıklama yaşamımdaki hangi örneklerle uyuşuyor, hangileriyle uyuşmuyor?” sorusu daha yararlı bir başlangıç sunar.

Özgün Uygulamamıza Katılın

Yedi Adımlı Kişisel Farkındalık Çalışması

Form size bazı şema temalarının diğerlerinden daha belirgin görünebileceğini söyler; ancak bir sonucun gerçekten anlam kazanması, onun günlük yaşamınızdaki somut olaylarla karşılaştırılmasıyla mümkündür. Bu nedenle bu sayfaya özgü olarak hazırlanan Yedi Adımlı Kişisel Farkındalık Çalışması, form sonucunu yalnızca okunup geçilen bir puan olmaktan çıkararak gözlem, düşünme ve davranış seçimine dönüştürmeyi amaçlar.

NASIL? Önce form sonucunuzda size yakın gelen bir veya iki temayı seçmeniz, ardından bu temaların gerçek yaşamınızda ne zaman ve nasıl harekete geçtiğini aşağıdaki adımlarla incelemeniz önerilir. Çalışma yeni bir test değildir; form sonucunu kendi yaşam örneklerinizle anlamlandırmaya yarayan uygulama aşamasıdır.

Bu çalışmaya neden ihtiyaç var?

Bir şema temasının yüksek veya belirgin görünmesi, tek başına o örüntünün hangi olaylarda ortaya çıktığını, ne kadar sürdüğünü ve sizi nasıl etkilediğini açıklamaz. Aynı tema farklı kişilerde farklı biçimlerde yaşanabilir; aynı kişi de bir durumda susarken başka bir durumda kontrol etmeye, uzaklaşmaya veya aşırı uyum göstermeye yönelebilir.

Bu çalışma; olay, yorum, duygu, beden tepkisi, davranış ve temel ihtiyaç arasındaki bağı görünür kılmaya yardımcı olur. Böylece “Sonucum ne çıktı?” sorusundan, “Bu örüntü bende ne zaman, nasıl ve hangi ihtiyaçla birlikte ortaya çıkıyor?” sorusuna geçilir.

Ne işe yarayabilir?

Form sonucunu gerçek yaşam örnekleriyle karşılaştırmanıza,
Olay ile olay hakkındaki yorumunuzu birbirinden ayırmanıza,
Duygu ve beden tepkilerini daha erken fark etmenize,
Otomatik başa çıkma davranışınızı görmenize,
Davranışın altında karşılanmayı bekleyen ihtiyacı tanımanıza,
Aynı durumda deneyebileceğiniz daha sağlıklı bir seçeneği belirlemenize

Nasıl uygulanır?

Sonucunuzdaki en yüksek puanlı temayı seçmek zorunda değilsiniz. Size en tanıdık gelen veya son dönemde yaşamınızı daha fazla etkilediğini düşündüğünüz bir ya da iki tema yeterlidir. Yakın zamanda yaşadığınız, sizi duygusal olarak etkileyen somut bir olayı seçin. Olayı mümkün olduğunca kısa anlatın ve aşağıdaki yedi adımı sırayla değerlendirin.

İlk çalışmada kesin bir sonuca ulaşmaya çalışmayın. Aynı başlıkları farklı günlerde yaşadığınız en az üç olay için doldurmanız, tekrar eden ortak noktaları görmenizi kolaylaştırır.

Ne oldu?

Beni harekete geçiren somut olay neydi? Olayı yorum, niyet okuma ve varsayım eklemeden nasıl anlatabilirim?

Aklımdan ne geçti?

Kendim, karşımdaki kişi veya ilişki hakkında ne düşündüm? Bu düşünce kesin bir bilgi miydi, yoksa zihnimin yaptığı bir yorum muydu?

Ne hissettim?

Kaygı, öfke, utanç, suçluluk, kırgınlık, değersizlik veya yalnızlık gibi hangi duygular ortaya çıktı? Duygunun şiddeti 0–10 arasında kaçtı?

Bedenimde ne oldu?

Gerilme, sıkışma, çarpıntı, uyuşma, terleme, baş ağrısı veya donakalma gibi bir beden tepkisi yaşadım mı?

Ne yaptım?

Sustum mu, uzaklaştım mı, aşırı uyum mu gösterdim, kontrol etmeye mi çalıştım, suçladım mı veya tamamen kapandım mı? Bu davranış kısa vadede ve uzun vadede neye yol açtı?

Asıl ihtiyacım neydi?

Güven, anlaşılma, kabul edilme, yakınlık, saygı, dinlenme, sağlıklı sınır, korunma veya özerklik gibi hangi ihtiyacım karşılanmayı bekliyordu?

Bugün farklı ne yapabilirim?

İhtiyacımı daha açık söyleyebilir, sınır koyabilir, yardım isteyebilir veya ilk yorumumu yeniden değerlendirebilir miyim? Aynı olay yeniden yaşansa daha sağlıklı hangi küçük seçeneği deneyebilirim?

Kısa Gözlem Notu

Aşağıdaki başlıkları bir deftere veya telefonunuzdaki notlar bölümüne yazarak örüntüyü birkaç farklı olayda izleyebilirsiniz.

Olay:

Aklımdan geçen düşünce:

Hissettiğim duygu ve şiddeti:

Bedenimde olan:

Verdiğim tepki ve sonucu:

Asıl ihtiyacım:

Daha sağlıklı seçeneğim:

Çalışma sonuçları nasıl değerlendirilir?

Tek bir olaya bakarak genel bir sonuca varmayın. Birkaç olayda benzer düşünce, duygu, beden tepkisi ve davranış tekrar ediyorsa, seçtiğiniz tema sizin için gözlemlenmeye değer olabilir. Buna karşılık farklı olaylarda farklı tepkiler veriyorsanız, örüntünün yalnızca belirli kişilerle veya koşullarda ortaya çıktığını düşünebilirsiniz.

Hangi tetikleyicilerin tekrar ettiğine,
Hangi yorumların hızla kesin gerçek gibi kabul edildiğine,
En sık ortaya çıkan duygu ve beden tepkilerine,
Kısa vadede rahatlatan fakat uzun vadede sorun yaratan davranışlara,
Tekrar tekrar karşılanmayı bekleyen temel ihtiyaca,
Denediğiniz daha sağlıklı seçeneğin neyi değiştirdiğine

bakabilirsiniz. Form sonucuyla bu gözlemler birbiriyle uyuşuyorsa, tema günlük yaşamınız açısından daha anlamlı hâle gelir. Uyuşmuyorsa sonucu zorla kabul etmek yerine, formun sınırlılığını ve yaşamınızdaki karşı örnekleri dikkate alın.

Bu çalışma psikolojik tanı, terapi veya uzman değerlendirmesi değildir. Yoğun sıkıntı yaratan, günlük yaşamı belirgin biçimde etkileyen veya kendi başınıza ele almakta zorlandığınız örüntüler için bir ruh sağlığı uzmanından destek almak daha uygun olabilir.

Amaç her düşünceyi hemen değiştirmek veya her duyguyu ortadan kaldırmak değildir. Amaç, otomatik tepki vermeden önce ne olduğunu fark edebilmek ve yorum ile davranış arasına küçük bir seçim alanı koyabilmektir.

Young Şema Ölçeği

Bu sayfadaki kısa farkındalık formu 54 özgün ifadeden oluşur. Young Şema Ölçeği ise 90 maddelik, farklı maddeleri ve puanlama sistemi bulunan ayrı bir öz bildirim aracıdır.

İki formun:

Madde sayıları,
Soruları,
Puanlama sistemleri,
Boyutlandırma biçimleri,
Bilimsel kullanım alanları

farklıdır. Sonuçları birbirinin eş değeri olarak değerlendirilmemelidir.

Şema Terapi Derneğinin yayımladığı puanlama yaklaşımında, Karaosmanoğlu ve arkadaşlarının 2024 yılında Türkiye’deki klinik örneklemler üzerinde gerçekleştirdiği araştırmadan yararlanılmaktadır.

Bu araştırmada klasik 18 şema ve beş alan yapısından farklı olarak 17 boyut ve dört üst alanlı bir model incelenmiştir. Bu nedenle derneğin puanlama anahtarındaki bazı başlıklar, bu sayfada açıklanan klasik modelle bire bir örtüşmeyebilir.

Young Şema Ölçeği de tek başına psikolojik veya psikiyatrik tanı koymaz. Sonuçların yaşam öyküsü, güncel koşullar ve başa çıkma biçimleriyle birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Şema Terapi Derneği – Young Şema Ölçeği

Dış bağlantı bilgilendirme amacıyla paylaşılmaktadır. Ölçek bu web sitesi tarafından uygulanmamakta, puanlanmamakta veya yorumlanmamaktadır.

Gizlilik, Sorumlu Kullanım ve Uzman Desteği

Gizlilik ve sorumlu kullanım

Bu çalışma bilimsel araştırma amacıyla hazırlanmış bir veri toplama formu değildir.

Form Google Forms altyapısı üzerinden çalışmaktadır. Form yöneticisi, formun teknik ayarlarına bağlı olarak verilen yanıtlara ve kullanıcı tarafından paylaşılan iletişim bilgilerine erişebilir. Form başlamadan önce veri işleme amacı, saklama koşulları ve gizlilik açıklaması okunmalıdır.

Kullanıcılar:

Forma katılmama,
Formu yarıda bırakma,
İletişim kanalı üzerinden kendileriyle ilişkilendirilebilen kayıtların silinmesini isteme

hakkına sahiptir.

Sonuçların eş, aile üyesi, çalışma arkadaşı veya başka bir kişiyi etiketlemek amacıyla kullanılması uygun değildir.

“Sende kesinlikle şu şema var.” gibi ifadeler, psikolojik kavramların bir tartışma, yargılama veya üstünlük aracına dönüşmesine yol açabilir.

Ne zaman uzman desteği alınmalı?

Şu durumlarda bir psikolog veya psikiyatristten destek almak yararlı olabilir:

Tekrar eden ilişki sorunları yaşamınızı ciddi biçimde etkiliyorsa,
Yoğun kaygı, çökkünlük, öfke, utanç veya değersizlik yaşıyorsanız,
Geçmişteki zorlayıcı deneyimler sık sık yeniden canlanıyorsa,
Sınır koymakta veya kendinizi korumakta ciddi güçlük yaşıyorsanız,
Aynı örüntüleri fark ettiğiniz hâlde değiştiremiyorsanız,
Form sonucu sizde yoğun rahatsızlık veya kafa karışıklığı oluşturduysa,
Günlük sorumluluklarınızı yerine getirmekte zorlanıyorsanız,
Kendinize veya başka birine zarar verme düşünceleri yaşıyorsanız.

Acil durum: Kendinize veya başka birine zarar verme konusunda yakın ve ciddi bir risk varsa 112 Acil Çağrı Merkezini arayınız veya en yakın hastanenin acil servisine başvurunuz.

Görüşlerinizle Çalışmayı Geliştirin

Bu kısa farkındalık formu geliştirilmeye açık özgün bir çalışmadır. Formu tamamladıktan sonra şu konulardaki görüşleriniz değerlidir:

Anlamakta zorlandığınız bir ifade oldu mu?
Bazı sorular birbirine çok benziyor muydu?
Yanıt seçenekleri yeterince açık mıydı?
Form size uzun geldi mi?
Sonuç açıklamaları anlaşılır mıydı?
Sonuçlar yaşamınız üzerinde düşünmenize yardımcı oldu mu?
Sonuçlarda size uygun görünmeyen bir bölüm bulundu mu?
Hangi nedenle uygun olmadığını düşündünüz?

Görüşlerinizi sayfanın altındaki yorum alanından veya web sitesinin iletişim kanalı üzerinden iletebilirsiniz.

Kişisel ve hassas bilgilerinizi herkese açık yorum alanında paylaşmamanız önerilir.

Kullanıcı geri bildirimleri formun dilini ve kullanım deneyimini geliştirebilir. Ancak kullanıcıların formu yararlı veya kendilerine uygun bulması, tek başına bilimsel geçerlik ve güvenirlik kanıtı değildir.

Kaynaklar ve Daha Fazla Bilgi

Karaosmanoğlu, H. A., Köse, B., Aytaç, M. ve Küçükseymen Armağan, Z. C. (2024).

A new model for basic needs: Comparison of the second order factorial structures of Young Schema Questionnaire and its relationship with symptoms of psychopathology. Current Psychology.

Bilimsel çalışmayı inceleyin

Şema Terapi Derneği – Young Şema Ölçeği

Young Şema Ölçeği, puanlama bilgileri ve kullanım sınırlarına ilişkin Türkçe açıklamalar.

Dernek sayfasını inceleyin

Young, J. E., Klosko, J. S. ve Weishaar, M. E.

Şema Terapi.

Young, J. E. ve Klosko, J. S.

Hayatı Yeniden Keşfedin.

Roediger, E.

Yaşam Tuzakları İçin Şema Terapi.

Dış kaynaklar bilgilendirme amacıyla paylaşılmaktadır. Herhangi bir kurumun, kitabın, hizmetin veya değerlendirme aracının reklamı ya da kişisel olarak tavsiye edilmesi anlamına gelmez.

Son Söz

Şemalarımız, bir zamanlar bizi korumaya ve yaşamı anlamlandırmaya yardımcı olmuş içsel örüntülerimizdir.

Çoğu; korunma, kabul görme, güvenme, anlaşılma, yakınlık kurma ve bulunduğumuz çevreye uyum sağlama çabamız içinde gelişmiştir.

Ancak geçmişte işimize yarayan bazı düşünme, hissetme ve başa çıkma biçimleri, bugünkü koşullar değiştiği hâlde etkisini sürdürebilir; zamanla ilişkilerimizi, kararlarımızı ve kendimizle kurduğumuz bağı zorlaştırabilir.

Buradaki amacımız kendimize yeni bir etiket koymak, geçmişte suçlu bulmak veya her davranışı psikolojik bir kavramla açıklamak değildir.

Amaç, bugünkü tepkimizin ne kadarının bugünkü olaydan, ne kadarının geçmişten taşıdığımız eski bir hikâyeden geldiğini fark etmektir.

Farkındalık, “Yine aynı hikâyenin içindeyim.” diyebildiğimiz anda başlayan seçim özgürlüğüdür.

Hazırsanız kendinize biraz daha yakından bakın

Bu çalışma size kim olduğunuzu kesin biçimde söylemez. Ancak bazı durumlarda neden benzer biçimde düşündüğünüzü, hissettiğinizi veya davrandığınızı fark etmeniz için bir başlangıç sunabilir.