Anadolu Üniversitesinden Gazetecilikte Yapay Zekâ Kullanımına Etik Rehber

 

Anadolu Üniversitesi İletişim Bilimleri Fakültesi Gazetecilik Bölümünde düzenlenen toplantıda, yapay zekânın habercilik uygulamalarına etkileri, mesleki etik sorunlar ve gazetecilik eğitimindeki yeri ele alındı. Toplantıda, bölüm tarafından hazırlanan “Üretken Yapay Zekâ Kullanım Kılavuzu” da akademisyenlerin ve sektör temsilcilerinin görüşlerine sunuldu.

Anadolu Üniversitesi İletişim Bilimleri Fakültesi Gazetecilik Bölümü Liderlik Komisyonu tarafından 6 Kasım 2026 Cuma akşamı çevrimiçi olarak düzenlenen “Yapay Zekâ ve Gazetecilik Uygulamaları” konulu toplantıda, yapay zekâ teknolojilerinin gazetecilik mesleğinde yarattığı dönüşüm ve bu dönüşümün gazetecilik eğitimine yansımaları ele alındı.

Liderlik Komisyonu üyesi Prof. Dr. Erkan Yüksel'in yönetiminde gerçekleştirilen toplantıda, akademisyenler ve sektör temsilcileri yapay zekânın haber toplama, yazma, düzenleme, doğrulama ve yayımlama süreçlerindeki kullanımını değerlendirdi. Teknolojinin sağladığı hız ve kolaylıkların yanı sıra habercilikte doğruluk, güvenilirlik, özgünlük ve editoryal sorumluluk açısından ortaya çıkardığı sorunlar üzerinde duruldu.

Toplantıya Gazetecilik Bölüm Başkanı Prof. Dr. İncilay Cangöz, Liderlik Komisyonu üyeleri Prof. Dr. Erkan Yüksel, Prof. Dr. Funda Erzurum ve Dr. Öğr. Üyesi Çağdaş Ceyhan ile bölüm öğretim üyeleri Prof. Dr. Halil İbrahim Gürcan, Prof. Dr. Alaaddin Paksoy, Dr. Öğr. Üyesi Hande Kaynar ve Araş. Gör. Alper Hakan Yavaşçalı katıldı.

Toplantıda ayrıca Danışma Kurulu Üyeleri olarak Selçuk Üniversitesi İletişim Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Ahmet Yalçın Kaya, Ankara Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Çiler Dursun, NTV Parlamento Muhabiri Özgür Akbaş, İstanbul Büyükşehir Belediyesi İletişim Uzmanı Ela Sezen Keser, Esgazete Yazı İşleri Müdürü Şenay Bilik Yıldırım ve Maltepe Üniversitesi İnsan Hakları Merkezi Uzmanı Elif Şahin Hamidi yer aldı.

“Yapay zekâ editörün yerini belki alabilir ama muhabirin yerini alamaz”

Esgazete Yazı İşleri Müdürü Şenay Bilik Yıldırım, haber merkezlerinde yaşanan teknolojik dönüşüme dikkat çekerek ajanslardan ve muhabirlerden gelen haberlerin yapay zekâ uygulamalarıyla işlenerek internet haber sitelerinde yayımlanabildiğini, ardından sosyal medya hesaplarında otomatik olarak paylaşılabildiğini anlattı. Yıldırım, bu gelişmelerin özellikle haberlerin yayına hazırlanması sürecinde insan emeğine duyulan ihtiyacı önemli ölçüde azalttığını ifade etti.

NTV Parlamento Muhabiri Özgür Akbaş ise gazetecilikte insan unsurunun ve muhabirin özgün katkısının önemini vurguladı. Parlamento haberciliğinde kişi adlarının, siyasi parti isimlerinin ve açıklamaların doğru aktarılmasının kritik önem taşıdığını belirten Akbaş, “Benim parlamento muhabiri olarak yanlış bir tek kelime kullanma hakkım yok. Bu yüzden yazacağım haberde kesinlikle yapay zekâya güvenemem.” dedi.

Yapay zekâ uygulamalarının kişi ve kurum isimlerinde hata yapabildiğine dikkat çeken Akbaş, gazetecinin habere kattığı özgün değerin teknoloji tarafından kolaylıkla üretilemeyeceğini belirtti. “Benim Özgür Akbaş farkını haberde ortaya koymam lazım. Bunu yapay zekâ ile yapamam.” diyen Akbaş, muhabirin imzasının, deneyiminin ve haber kaynaklarıyla kurduğu ilişkinin önemine işaret etti.

Akbaş, gazetecilikte insan emeğinin geleceğine ilişkin değerlendirmesini, “Yapay zekâ editörün yerini belki alabilir ama muhabirin yerini alamaz.” sözleriyle özetledi.

Yapay zekâ okuryazarlığına duyulan ihtiyaç artıyor

Toplantıda, yapay zekâ uygulamalarının özellikle genç kuşakların gündelik yaşamının bir parçası hâline geldiği, buna karşılık teknolojinin bilinçli ve eleştirel kullanımına yönelik eğitim ihtiyacının giderek arttığı belirtildi.

Medya okuryazarlığı ve sosyal medya okuryazarlığı alanlarında yaşanan sorunlara dikkat çekilen toplantıda, bu alanlara artık yapay zekâ okuryazarlığının da eklendiği kaydedildi. Mevcut okuryazarlık becerilerinin yeterince gelişmediği bir ortamda, yapay zekânın bilinçli, eleştirel ve etik kullanımına yönelik farkındalığın artırılması gerektiği vurgulandı.

Toplantıda ayrıca yapay zekâ sistemlerinin ürettiği yanlış veya uydurma bilgilerin doğrulanmadan yayımlanmasının yaratabileceği tehlikeler üzerinde duruldu. Yapay zekâ destekli doğrulama mekanizmalarının geliştirilmesi gerektiği, ancak nihai denetim ve editoryal sorumluluğun insanda kalmasının önem taşıdığı belirtildi.

Tartışılan bir diğer konu ise algoritmik yanlılık oldu. Yapay zekâ sistemlerinin beslendikleri verilerde bulunan toplumsal önyargıları, eşitsizlikleri ve ayrımcı yaklaşımları yeniden üretebildiğine dikkat çekildi. Bu nedenle gazetecilikte yapay zekâ kullanımının yalnızca teknik yeterlilikler açısından değil, etik değerler ve toplumsal sorumluluk bakımından da değerlendirilmesi gerektiği dile getirildi.

Gazetecilik öğrencileri için yapay zekâ kullanım kılavuzu hazırlanıyor

Toplantının önemli gündem maddelerinden birini, Gazetecilik Bölümü Eğitim Komisyonu tarafından hazırlanan “Üretken Yapay Zekâ Kullanım Kılavuzu” oluşturdu. Taslak kılavuz, akademisyenlerin, gazetecilerin ve iletişim alanında çalışan uzmanların görüş ve önerilerine sunuldu.

Gazetecilik öğrencilerinin hem uygulamalı haber üretiminde hem de akademik çalışmalarında yapay zekâ araçlarından hangi koşullarda yararlanabileceklerini belirlemeyi amaçlayan kılavuzda; insan denetimi, özgünlük, şeffaflık, hesap verebilirlik, bilgi doğrulama, kaynak gizliliği ve algoritmik yanlılık gibi temel ilkeler öne çıkıyor.

Taslakta, yapay zekânın fikir geliştirme, kamuya açık belgelerin özetlenmesi, veri sınıflandırma ve dil denetimi gibi alanlarda yardımcı araç olarak kullanılabileceği, ancak gazetecinin sahadaki gözleminin, özgün haber üretiminin ve editoryal sorumluluğunun yerini alamayacağı vurgulanıyor.

Kılavuzda ayrıca yapay zekâ tarafından üretilen bilgilerin bağımsız kaynaklardan doğrulanması, kişisel verilerin ve gizli haber kaynaklarının korunması, yapay zekâ kullanımının şeffaf biçimde beyan edilmesi ve gerçek haber görüntülerinin yapay zekâ aracılığıyla değiştirilmemesi gibi düzenlemeler yer alıyor.

Öğrencilerin yapay zekâ uygulamalarını kullanırken mesleki etik ilkelere ve bilimsel dürüstlük kurallarına bağlı kalmasını hedefleyen kılavuzun, gazetecilik eğitiminde ortak bir yaklaşım geliştirilmesine katkı sağlaması amaçlanıyor.

Kılavuza son şekli verilecek

Toplantının sonunda, akademisyenlerin ve sektör temsilcilerinin değerlendirmelerinin hazırlanan kılavuzun geliştirilmesine önemli katkılar sunduğu ifade edildi.

Gazetecilik Bölüm Başkanı Prof. Dr. İncilay Cangöz, toplantıda dile getirilen görüş ve önerilerin titizlikle değerlendirileceğini, toplantıya katılamayan sektör temsilcilerinden de yazılı görüşler alındığını belirtti. Cangöz, tüm değerlendirmelerin ardından kılavuzun önümüzdeki günlerde son şekline kavuşturulacağını ifade etti.

Toplantı, yapay zekânın gazetecilik eğitiminde ve mesleki uygulamalarda sunduğu olanaklardan yararlanılırken doğruluk, etik sorumluluk, insan denetimi ve gazetecinin özgün katkısının korunması gerektiğine yönelik değerlendirmelerle sona erdi.